Tenderrisico's beoordelen
Syntax heeft de tender risicodragend opgepakt en opvallende kabel- en leidingonderwerpen uit het aanbestedingsdossier naar voren gehaald.
Project:
Hoofdstation Groningen
Opdrachtgever:
Strukton Civiel Projecten BV
Syntax maakt risico’s rond kabels en leidingen inzichtelijk voordat tracé, ontwerp, planning en budget vastliggen.
Zo voorkomt u dat afwijkingen pas tijdens de uitvoering leiden tot herontwerp, vertraging en extra kosten.
Bekijk hoe we opdrachtgevers helpen bij vraagstukken rond kabels, leidingen en de ondergrond.
Project Strukton Civiel Projecten BV
Hoofdstation Groningen
Binnen de verbouwing van Hoofdstation Groningen ondersteunt Syntax de beheersing van kabels, leidingen en tijdelijke aansluitingen. De betrokkenheid begon in de tenderfase en liep door naar ontwerp, netbeheerderafstemming en realisatie.
Bekijk de werkzaamheden
ProjectHoofdstation Groningen
OpdrachtgeverStrukton Civiel Projecten BV
LocatieGroningen
Opdrachtperiode2018-2026
RolKabel- en leidingproces
De projectcontext
Een kopstation ombouwen terwijl systemen en reizigersstromen doorgaan
Hoofdstation Groningen werd verbouwd van kopstation naar een station waar regionale treinen kunnen doorrijden. Daarvoor zijn sporen en perrons aangepast en zijn onder meer een nieuwe reizigerspassage, fietstunnel, fietsenstalling, busonderdoorgang en een nieuw busstation gerealiseerd of in ontwikkeling.
Strukton Civiel kreeg in 2019 van ProRail het stationscontract gegund. Het contract omvat de civiele aanpassingen op en rond het monumentale station. Het aangeleverde projectoverzicht noemt voor de betrokkenheid van Syntax de periode 2018-2026. ProRail vermeldt voor het bredere programma Groningen Spoorzone een uitvoeringsperiode van 2019 tot 2027.
De nieuwe reizigerspassage en de doorkoppeling van de regionale treinen zijn in juli 2025 in gebruik genomen. De bredere stationsontwikkeling ging daarna verder met onder andere het busstation en de fietstunnel.
In een operationeel stationsgebied is een kabelverlegging geen los werkpakket. Iedere ingreep raakt ontwerp, spoorse systemen, nutsvoorzieningen, tijdelijke bouwsituaties en de uitvoeringsvolgorde.
De ondergrondse opgave
Spoorse kabels en openbare netten delen dezelfde beperkte werkruimte
Rond een station liggen verschillende infrastructuursystemen dicht bij elkaar. Naast spoorse kabels en leidingen zijn er aansluitingen voor water, gas, elektriciteit en telecom. Daar komen tijdelijke bouwvoorzieningen en nieuwe aansluitingen bovenop.
De verkeersleidingspost vormde volgens het projectmateriaal een cruciaal knooppunt. Op deze locatie lagen spoorse kabels en leidingen samen met aansluitingen van openbare nutsvoorzieningen. De eerste verleggingen zijn daar vanaf mei 2020 uitgevoerd.
Een technische oplossing moest daarom meer doen dan ruimte maken. Bestaande functies moesten herkenbaar blijven, tijdelijke situaties moesten veilig kunnen functioneren en ieder deelproject moest aansluiten op de planning en voorwaarden van ProRail, Strukton en de betrokken netbeheerders.
Werkzaamheden Syntax
Continuïteit van tenderanalyse tot uitvoerbare aansluiting
De rol van Syntax begon voordat de uitvoering buiten startte. Daardoor konden risico's uit het aanbestedingsdossier worden verbonden aan concrete ontwerpvragen, netbeheerderprocessen en maatregelen in het veld.
Raakvlakken structureren
Spoorse infrastructuur, openbare nutsnetten, bouwvoorzieningen en civiele ontwerpen zijn als samenhangende raakvlakken behandeld.
Ontwerpen bespreken
Samen met ProRail zijn voorlopige ontwerpen van deelprojecten met betrokken netbeheerders besproken om tot technische oplossingen te komen.
Verleggingen begeleiden
Voor kabels en leidingen die conflicteerden met nieuwe werken zijn maatregelen afgestemd op ontwerp, beheervoorwaarden en fasering.
Aansluitingen aanvragen
Syntax ondersteunde Strukton bij aanvragen voor nieuwe aansluitingen en bij het opheffen of wijzigen van bestaande aansluitingen.
IV-rol bouwvoeding
Tijdelijk is een Installatieverantwoordelijke geleverd voor het beheer van de middenspanningsaansluiting van de bouwplaats.
Zes raakvlakken die afzonderlijk beheerst moeten worden
Niet iedere kabel volgt hetzelfde proces of dezelfde bevoegdheid
De dichtheid van infrastructuur is slechts een deel van de complexiteit. Het verschil in functie, eigenaar, veiligheidsregime en doorlooptijd bepaalt hoe een object moet worden onderzocht en gewijzigd.
Spoorse kabels en leidingen
Kabels voor onder meer beveiliging, communicatie, wissels, seinen en energievoorziening vallen binnen de spoorse systeemomgeving. Wijzigingen moeten aansluiten op het ontwerp, de spoorveiligheid en de momenten waarop werkzaamheden aan het spoor zijn toegestaan.
Openbare nutsvoorzieningen
Water, gas, elektriciteit en telecom kennen ieder eigen beheerders, technische voorwaarden en aanvraagprocessen. Een civiel ontwerp kan pas uitvoerbaar worden wanneer deze partijen een maatregel inhoudelijk kunnen beoordelen en in hun planning kunnen opnemen.
Tijdelijke bouwvoorzieningen
Een bouwplaats heeft gedurende verschillende fasen behoefte aan energie, water, data en verlichting. Tijdelijke aansluitingen moeten meegroeien met de werkvakken, zonder dat zij toekomstige bouwstappen of definitieve kabelroutes blokkeren.
Middenspanningsaansluiting
Een middenspanningsvoorziening vraagt meer dan een tijdige aanvraag. Ook beheer, bedieningsbevoegdheid, veiligheidsafspraken en verantwoordelijkheden moeten tijdens het gebruik eenduidig zijn belegd. Daarom is tijdelijk een Installatieverantwoordelijke ingezet.
Civiele deelontwerpen
Perrons, tunnels, passages, funderingen en tijdelijke constructies hebben ieder een eigen ruimtebeslag en uitvoeringsmoment. Kabelbesluiten moeten daarom per deelproject worden genomen, maar wel binnen één gezamenlijke projectlogica.
Fasering en bereikbaarheid
Hoofdstation Groningen bleef tijdens een belangrijk deel van de verbouwing in gebruik. Daardoor moesten werkzaamheden worden afgestemd op reizigersroutes, operationele spoorfuncties, bereikbare installaties en momenten waarop onderdelen tijdelijk buiten bedrijf konden.
Besluitvorming per deelproject
Van raakvlak naar een oplossing die buiten uitvoerbaar is
Een kabelvraagstuk is pas opgelost wanneer niet alleen de nieuwe route bekend is, maar ook bevoegdheid, aanvraag, tijdelijke situatie, uitvoeringsmoment en overdracht zijn geregeld.
01
Conflicterende functies vaststellen
Het ontwerp wordt gekoppeld aan bestaande spoorse en openbare infrastructuur en aan de ruimte die tijdens de bouw nodig is.
02
Eigenaar en technische voorwaarden bepalen
Per object moet duidelijk zijn wie beheerder is, welke continuïteitseisen gelden en wie een wijziging mag goedkeuren.
03
Voorlopig ontwerp bespreekbaar maken
Netbeheerders hebben een concrete ontwerpvraag nodig om gevolgen, voorwaarden en benodigde doorlooptijd te kunnen beoordelen.
04
Tijdelijke en definitieve situatie verbinden
Een tijdelijke omlegging of bouwvoeding mag de definitieve inrichting niet blokkeren en moet gedurende de bouw beheersbaar blijven.
05
Maatregel vrijgeven en overdragen
Uitvoering volgt pas wanneer ontwerp, aanvraag, verantwoordelijkheden en planning voldoende op elkaar aansluiten.
Eerste realisatiefase
De verkeersleidingspost als technisch knooppunt
Vanaf mei 2020 startte volgens het aangeleverde projectmateriaal de realisatie van de eerste verleggingen bij de verkeersleidingspost. Juist daar kwamen meerdere infrastructuursystemen bij elkaar.
De locatie bevatte niet alleen spoorse kabels en leidingen, maar ook aansluitingen voor water, gas, elektriciteit en telecom. Een ingreep in één netwerk kon daardoor gevolgen hebben voor andere functies, de bereikbaarheid van het werkvak of een volgende uitvoeringsstap.
De meerwaarde van een gecoördineerde aanpak zat hier in het vroeg verbinden van het voorlopige ontwerp met de technische kennis en procedures van de betrokken beheerders. Daarmee werd verleggen geen afzonderlijke actie, maar onderdeel van het ontwerp- en realisatieproces.
Aantoonbare bijdrage
Wat de opdracht van Syntax omvatte
Op basis van het aangeleverde projectmateriaal zijn zes bijdragen vast te stellen. De pagina noemt bewust geen aantallen verleggingen, financiële resultaten of planningswinst waarvoor geen onderbouwing beschikbaar is.
TenderondersteuningRisico's en opvallende dossieronderdelen vroeg naar voren gebracht.
OntwerpafstemmingVoorlopige ontwerpen met ProRail en netbeheerders besproken.
Technische oplossingenBelangen en voorwaarden gekoppeld aan uitvoerbare maatregelen.
NetbeheerderaanvragenNieuwe, te verwijderen en te wijzigen aansluitingen begeleid.
VerleggingsprocesOndergrondse maatregelen gekoppeld aan deelproject en fasering.
InstallatieverantwoordelijkheidTijdelijke IV-rol voor de middenspanningsaansluiting van de bouwplaats.
De kern van deze opdracht
Bij een stationsverbouwing is de ondergrond geen voorbereidende bijzaak. Zij bepaalt mede of ontwerpdeelprojecten, tijdelijke voorzieningen en uitvoeringsfasen veilig op elkaar kunnen aansluiten.
Voor vergelijkbare projecten
Wanneer deze werkwijze waarde toevoegt
De aanpak past bij infrastructurele projecten waar veel beheerders, technische systemen en uitvoeringsfasen binnen een beperkte ruimte samenkomen.
Stations en multimodale knooppunten
Spoor, bus, fiets, voetgangersroutes en nutsvoorzieningen vragen om één herkenbare raakvlakkenaanpak.
Projecten in bestaand gebruik
Verleggingen en tijdelijke aansluitingen moeten functioneren terwijl vervoer, gebouwen en bouwactiviteiten doorgaan.
Langlopende realisaties
Besluiten uit tender en ontwerp moeten jaren later nog herleidbaar zijn bij uitvoering, wijziging en overdracht.
Gerelateerde expertise
Van ondergrondrisico naar uitvoerbare maatregel
Een complex infraproject met veel kabelraakvlakken?
Breng verantwoordelijkheden en besluiten samen vóór het werkvak onder druk komt
Syntax ondersteunt aannemers, spoorprojecten en publieke opdrachtgevers bij tenderanalyse, ontwerpafstemming, netbeheerderprocessen, aansluitingen en verleggingen.
Feitelijke afbakening
Deze projectpagina is gebaseerd op het aangeleverde projectmateriaal van Syntax en openbare informatie van ProRail, Groningen Spoorzone en Strukton. De periode 2018-2026 betreft de aangeleverde opdrachtperiode van Syntax. ProRail noemt voor het bredere programma een start in 2019 en een einddatum in 2027.